顯示具有 平方恆等式 標籤的文章。 顯示所有文章
顯示具有 平方恆等式 標籤的文章。 顯示所有文章

2021年1月16日 星期六

108學測的平面向量夾角問題

=問題= 

如圖,$A, B, C, D$為平面上的四個點。已知$\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AB}+\overrightarrow{AD}$,$\overrightarrow{AC}, \overrightarrow{BD}$兩向量等長且互相垂直,則$\tan \angle BAD$為何?

=解答=

設$\overline{AC}$與$\overline{BD}$的交點為$O$,再設$\overline{AC}$與$\overline{BD}$的長度皆為$h$,而$\overline{OA} = a, \overline{OB} = b$。

將此圖形放置於平面坐標上,使$O$為原點,$\overline{AC}$與x軸重合。於是各點的座標分別為$A=(-a, 0), C=(h-a, 0), B=(0, -b), D=(0, h-b)$。所以得

$$\overrightarrow{BC} = \left[ \begin{array}{c} h-a \\ b \end{array} \right], \overrightarrow{AB} = \left[ \begin{array}{c} a \\ -b \end{array} \right], \overrightarrow{AD} = \left[ \begin{array}{c} a \\ h-b \end{array} \right].$$

由$\overrightarrow{BC} = \overrightarrow{AB} + \overrightarrow{AD}$得

$$ \left[ \begin{array}{c} h-a \\ b \end{array} \right] = \left[ \begin{array}{c} a \\ -b \end{array} \right] + \left[ \begin{array}{c} a \\ h-b \end{array} \right],$$

於是有$a = \frac{1}{3}h, b = \frac{1}{3}h$。所以

$$\overrightarrow{AB} = \left[ \begin{array}{c} \frac{1}{3}h \\ \frac{-1}{3}h \end{array} \right], \overrightarrow{AD} = \left[ \begin{array}{c} \frac{1}{3}h \\ \frac{2}{3}h \end{array} \right].$$

故

$$\cos \angle (\overrightarrow{AB}, \overrightarrow{AD}) = \frac{1 \cdot 1 + (-1) \cdot 2}{\sqrt{1^2+(-1)^2} \cdot \sqrt{1^2 +2^2}} = \frac{-1}{\sqrt{10}}.$$

從而$\sin \angle BAD = +\sqrt{1 - \left( \frac{-1}{\sqrt{10}} \right)^2} = \frac{3}{\sqrt{10}}$,且

$$\tan \angle BAD = \frac{\frac{3}{\sqrt{10}}}{\frac{-1}{\sqrt{10}}} = -3.$$

=附註=

題目既然給了兩向量互相垂直,直接設座標應該是最快的想法,剩下的只要計算細心即可。也有別位老師給出其他作法,如

但這實在是太麻煩,沒必要搞那麼複雜。

=拋磚引玉=

>文華高中陳瑋岳老師

臉書的朋友,台中文華高中陳瑋岳老師提供了另一個作法,如下所示:

陳瑋岳老師的真跡

>高雄湯氏數學

一樣也是我的臉書朋友,高雄湯氏數學補習班的湯茗富老師亦提供了一個作法,如下圖所示:

湯茗富老師的真跡

我實在很幸運,有這些數學教育界的朋友,彼此互相激盪腦力,一起為台灣的數學教育打拼。

108指考數甲的平面向量問題

=問題= 

座標平面上以原點O為圓心的單位圓上三相異點$A, B, C$滿足$2\overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OB} + 4\overrightarrow{OC} = \overrightarrow{0}$,其中A點的座標為$(1, 0)$。試選出正確的選項。(多選)

(A) 向量$2\overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OB}$的長度為4。

(B) 向量內積$\overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB} < 0$。

(C) $\angle BOC, \angle AOC, \angle AOB$中,以$\angle BOC$的度數為最小。

(D) $\overline{AB} > \frac{3}{2}$。

(E) $3 \sin \angle AOB = 4 \sin \angle AOC$。

=解答=

(A) $|2 \overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OB}| = |-4\overrightarrow{OC}| = |-4| \cdot |\overrightarrow{OC}| = 4 \cdot 1 = 4$,正確。

(B) 由(A)有$|2\overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OC}| = 4$,於是根據長度與內積的關係得

$$\sqrt{(2\overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OB})\cdot (2\overrightarrow{OA} + 3\overrightarrow{OB})} = 4,$$

整理得

$$4|\overrightarrow{OA}|^2 + 12 \overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB} + 9|\overrightarrow{OB}|^2 = 16,$$

注意$|\overrightarrow{OA}| = 1$且$|\overrightarrow{OB}| = 1$,所以$\overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB} = \frac{1}{4} > 0$,所以(B)錯誤。

(C) 仿(B)之作法,由$|2\overrightarrow{OA} + 4\overrightarrow{OC}| = 3$得$\overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OC} = \frac{-11}{16}$;由$|3\overrightarrow{OB} + 4\overrightarrow{OC}| = 2$得$\overrightarrow{OB} \cdot \overrightarrow{OC} = \frac{-7}{8}$。

由於$\overrightarrow{OA}, \overrightarrow{OB}, \overrightarrow{OC}$都是單位向量,故內積的計算結果即為其夾角之餘弦值:

$$\cos \angle AOB = \overrightarrow{OA} \cdot \overrightarrow{OB} = \frac{1}{4},$$

$$\cos \angle BOC = \overrightarrow{OB} \cdot \overrightarrow{OC} = \frac{-7}{8},$$

$$\cos \angle COA = \overrightarrow{OC} \cdot \overrightarrow{OA} = \frac{-11}{16}.$$

因此可知$\angle AOB < \angle COA < \angle BOC$。所以(C)錯誤。

(D) 因為

$$\begin{eqnarray*} \overline{AB} &=& |\overrightarrow{AB}| = |\overrightarrow{OB} - \overrightarrow{OA}| = \sqrt{(\overrightarrow{OB} - \overrightarrow{OA}) \cdot (\overrightarrow{OB} - \overrightarrow{OA})} = \sqrt{|\overrightarrow{OB}|^2 - 2 \overrightarrow{OB} \cdot \overrightarrow{OA} + |\overrightarrow{OA}|^2} \\ &=& \sqrt{1 - 2\cdot \frac{1}{4} + 1} = \sqrt{\frac{3}{2}}, \end{eqnarray*}$$

所以(D)錯誤。

(E) 由於

$$\sin \angle AOB = +\sqrt{1 - \cos^2 \angle AOB} = \sqrt{1 - \left( \frac{1}{4} \right)^2} = \frac{\sqrt{15}}{4},$$

與

$$\sin \angle AOC = +\sqrt{1 - \cos^2 \angle AOC} = \sqrt{1 - \left( \frac{-11}{16} \right)^2} = \frac{3\sqrt{15}}{16}.$$

得

$$3 \sin \angle AOB = 3 \cdot \frac{\sqrt{15}}{4} = \frac{3\sqrt{15}}{4} = 4 \cdot \frac{3\sqrt{15}}{16} = 4 \sin \angle AOC.$$

故(E)正確。

2018年3月7日 星期三

$\sin 18^{\circ}$及其相關的數值

==定理==


$\displaystyle \sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5} - 1}{4}$。

==推導==


首先注意$18^{\circ} \times 5 = 90^{\circ}$。命$\theta = 18^{\circ}$,即有$5\theta = 90^{\circ}$。

我們已知的基礎公式有:
  1. $\sin \varphi = \cos (90^{\circ} - \varphi)$;
  2. $\sin 3 \varphi = 3 \sin \varphi - 4 \sin^3 \varphi$;
  3. $\cos 2 \varphi = \cos^2 \varphi - \sin^2 \varphi = 2 \cos^2 \varphi -1 = 1 - 2 \sin^2 \varphi$。
於是有
\begin{align*}
\sin 3 \theta &= \sin (90^{\circ} - 2 \theta),  \\
\sin 3 \theta &= \cos 2 \theta, \\
3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta &= \cos 2 \theta, \\
3 \sin \theta - 4 \sin^3 \theta &= 1 - 2 \sin^2 \theta.
\end{align*}
得方程式
$$4 \sin^3 \theta - 2 \sin^2 \theta - 3 \sin \theta + 1 = 0.$$
此地我們要解出$\sin \theta$。注意到方程式係數和為$0$,所以容易因式分解得
$$(\sin \theta - 1)(4 \sin^2 \theta + 2 \sin \theta - 1) = 0,$$
從而得
$$\displaystyle \sin \theta = 1, \frac{-1 \pm \sqrt{5}}{4}.$$
但$\sin 18^{\circ} > 0$且$< 1$,所以
$$\displaystyle \sin 18^{\circ} = \frac{-1 + \sqrt{5}}{4}.$$
(證明終了)

==其他相關數值==



  • $\displaystyle \cos 18^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$

[証]. 利用$\sin^2 \theta + \cos^2 \theta = 1$,同時注意$\cos 18^{\circ} > 0 $,所以$\cos 18^{\circ} = + \sqrt{1 - \sin^2 18^{\circ}} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$。


  • $\displaystyle \sin 72^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$

[証]. 利用$\sin 72^{\circ} = \sin (90^{\circ} - 18^{\circ}) = \cos 18^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$。


  • $\displaystyle \cos 72^{\circ} = \frac{\sqrt{5} - 1}{4}$

[証]. 利用$\cos 72^{\circ} = \cos (90^{\circ} - 18^{\circ}) = + \sin 18^{\circ} = \frac{\sqrt{5} - 1}{4}$。


  • $\displaystyle \sin 108^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$

[証]. 利用$\sin 108^{\circ} = \sin (90^{\circ} + 18^{\circ}) =  + \cos 18^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4}$。


  • $\displaystyle \cos 108^{\circ} = \frac{1 - \sqrt{5}}{4}$

[証]. 利用$\cos 108^{\circ} = \cos (90^{\circ} + 18^{\circ}) =  - \sin 18^{\circ} = - \frac{\sqrt{5} - 1}{4} = \frac{1 - \sqrt{5}}{4}$。

  • $\displaystyle \sin 36^{\circ} = \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4}$
[証]. $\sin 36^{\circ} = \sin 2 \times 18^{\circ} = 2 \sin 18^{\circ} \cos 18^{\circ} = 2 \cdot \frac{\sqrt{5} - 1}{4} \cdot \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4} = \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4}$。

  • $\displaystyle \cos 36^{\circ} = \frac{1 + \sqrt{5}}{4}$

[証]. $\cos 36^{\circ} = \cos 2 \cdot 18^{\circ} = 2(\cos 18^{\circ})^2 - 1 = 2 \left( \frac{\sqrt{10 + 2\sqrt{5}}}{4} \right)^2 -1 = \frac{1 + \sqrt{5}}{4}$。

  • $\displaystyle \sin 42^{\circ} = \frac{\sqrt{30 + 6 \sqrt{5}} - \sqrt{5} + 1}{8}$

[証]. 利用$\sin 42^{\circ} = \sin (60^{\circ} - 18^{\circ}) =  \sin 60^{\circ} \cos 18^{\circ} - \cos 60^{\circ} \sin 18^{\circ}$。


  • $\displaystyle \cos 42^{\circ} = \frac{\sqrt{10 + 2\sqrt{5}} + \sqrt{15} - \sqrt{3}}{8}$

[証]. 利用$\cos 42^{\circ} = \cos (60^{\circ} - 18^{\circ}) =  \cos 60^{\circ} \cos 18^{\circ} + \sin 60^{\circ} \sin 18^{\circ}$。

==整理==

\begin{array}{ccc}
\text{角度} \theta & \sin \theta & \cos \theta \\
\hline
18^{\circ} & \frac{\sqrt{5} - 1}{4} & \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4} \\
36^{\circ} & \frac{\sqrt{10 - 2\sqrt{5}}}{4} & \frac{1 + \sqrt{5}}{4} \\
42^{\circ} & \frac{\sqrt{30 + 6 \sqrt{5}} - \sqrt{5} + 1}{8} & \frac{\sqrt{10 + 2\sqrt{5}} + \sqrt{15} - \sqrt{3}}{8} \\
72^{\circ} & \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4} &\frac{\sqrt{5} - 1}{4}  \\
108^{\circ} & \frac{\sqrt{10 + 2 \sqrt{5}}}{4} & \frac{1 - \sqrt{5}}{4}
\end{array}